Pozbądź się pryszczy. Poradnik, artykuły, opinie o lekach przeciwtrądzikowych.

Leczenie trądziku

Trądzik pospolity jest dolegliwością na tyle powszechną, że często nie postrzegamy go nawet jako „poważnej” choroby. Tymczasem zaniechanie leczenia lub leczenie nieprawidłowe może doprowadzić do nieprzyjemnych powikłań – począwszy od szpecących ciało blizn, na poważnej depresji skończywszy.

 

Popularność trądziku powoduje, że wiele osób zamiast zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, próbuje samemu zwalczyć objawy choroby. W Internecie znaleźć można niezliczone domowe sposoby na trądzik, które mają przynosić ulgę i przywracać skórze zdrowy blask. O ile jednak w przypadkach bardzo łagodnych stosowane punktowo na skórę kremy, specjalne kosmetyki i tradycyjne maseczki mogą pomóc, o tyle w cięższych postaciach schorzenia konieczna jest zwykle fachowa pomoc medyczna.

Czym jest trądzik?

Zgodnie z lekarską definicją „jest to zaburzenie przywłosowych gruczołów łojowych lub zespołów łojowo-włosowych, umiejscowionych na twarzy i tułowiu”. Choroba zaczyna się od nieprawidłowości w procesie złuszczania komórek nabłonka wyściełającego mieszki włosowe. Komórki te – zamiast po prostu „odpadać” – dość mocno się ze sobą łączą, w efekcie zatykając ujścia gruczołów łojowych. Jednocześnie mieszają się z łojem, którego powstają nadmierne ilości, co prowadzi do powstawania czopów. Początkowo mają one biały kolor, jednak z czasem ciemnieją. W tak powstałym zaskórniku doskonale rozmnażają się bakterie beztlenowe (Propionibacterium acnes) wywołujące ogniska zapalne. Ostatecznie w miejscu zaskórnika powstaje czerwonawy, torbielowaty guzek – czasem bardzo bolesny – czyli po prostu pryszcz.

Jednoznaczna przyczyna powstawania trądziku w zasadzie nie jest znana. Wiadomo jednak, że olbrzymią rolę odgrywają w niej zmiany hormonalne w organizmie, występujące najczęściej w okresie dojrzewania. Najczęściej choroba dotyka więc młodych ludzi w wieku od 13 do 19 lat, chociaż pierwsze zmiany mogą pojawić się nawet już u 7-latków. Stąd też w powszechnej świadomości trądzik uznawany jest przede wszystkim za chorobę typową młodzieżową. Nie jest to oczywiście słuszne twierdzenie, bowiem trądzik występuje również u niemowląt, około 20% noworodków, a także u ludzi całkowicie dorosłych.

Trądzik trądzikowi nierówny

Zdecydowanie najbardziej rozpowszechniony jest trądzik młodzieńczy, zwany także pospolitym. U osób dorosłych – szczególnie pochodzących z północno-zachodniej Europy – często spotyka się też trądzik rożowaty. Nieco rzadsze są natomiast inne typy tej choroby.

Z punktu widzenia medycznego można dokonać też innego podziału tej dolegliwości. Lekarze wyróżniają między innymi trądzik noworodków, niemowlęcy, polekowy, samouszkadzający i kosmetyczny.

Trądzik noworodków pojawia się w pierwszych miesiącach życia dziecka. Zwykle ma na szczęście przebieg łagodny i nie wymaga leczenia, ponieważ ustępuje samoistnie.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku trądziku niemowlęcego, który pojawia się po kilku miesiącach od narodzin i może trwać nawet 2-3 lata. Nie wiadomo, jaka jest przyczyna tej choroby, czasem jednak trudno jest ją leczyć. Najczęściej dotyka chłopców, a jej objawy mają stosunkowo szerokie spektrum. Skuteczna terapia wymaga zwykle podawania antybiotyków, a często także kortykosterydów.

Bardziej poznany jest za to mechanizm powstawania trądziku polekowego. Zazwyczaj jego przyczyną jest przyjmowanie określonych medykamentów, przede wszystkim doustnych kortykosterydów oraz leków przeciwpadaczkowych. Często znaczącą ulgę choremu przynosi po prostu zmiana metodyki leczenia.

Prowadzącą do poważnych powikłań odmianą trądziku może być natomiast – występujący przeważnie u kobiet – trądzik samouszkadzający. Największym problemem są tu objawy psychiczne. Ten rodzaj choroby bardzo często prowadzi do powstawania zachowań obsesyjnych, które polegają na kompulsywnym wyciskaniu pryszczy – osoba chora robi to wręcz nieświadomie. Niestety, skutkuje to tworzeniem się słabo gojących ranek oraz utrudnia leczenie ze względu na gwałtowne rozprzestrzenianie objawów.

Najmniej problematyczna – ale również wyjątkowo powszechną – odmiana dolegliwości jest tak zwany trądzik kosmetyczny, spowodowany przede wszystkim nadużywaniem i nieprawidłowym doborem kosmetyków stosowanych do pielęgnacji skóry i włosów. Zwykle powstają w tym przypadku zamknięte zaskórniki zlokalizowane w górnej części czoła i na bokach policzków. Na szczęście przeważnie pomaga po prostu uświadomienie pacjenta o przyczynach jego choroby. Zmiana kosmetyków, ograniczenie ich ilości oraz dokładne mycie rąk po zakończeniu zabiegów pielęgnacyjnych najczęściej prowadzi do stosunkowo szybkiego wyzdrowienia.

Leczenie

W zdecydowanej większości przypadków trądzik leczyć można do pewnego stopnia samemu, ale odbywać się to powinno pod opieką lekarza pierwszego kontaktu. Najczęściej stosowanymi środkami są rozmaite kremy, maści i plastry zawierające substancje czynne pomagające odblokować, osuszyć i oczyścić pory, złuszczyć zrogowaciały naskórek oraz wyregulować pracę gruczołów łojowych i wspomóc regenerację uszkodzonej skóry.

Trzeba jednak pamiętać, że samodzielne leczenie trądziku może czasem przynieść więcej szkody niż pożytku. Przeciętny człowiek – bez wykształcenia medycznego – a szczególnie nastolatek, nie jest w stanie prawidłowo ocenić stopnia nasilenia i przebiegu choroby. W konsekwencji doraźnie stosowane kosmetyki przeciwtrądzikowe oraz maści i leki dostępne bez recepty bywają nieskuteczne, zaś na skórze pojawiają się bardzo trudne do usunięcia blizny.

W walce z powstałymi już bliznami wykorzystuje się często nowoczesne metody kosmetologiczne, takie jak dermabrazja, chemiczne peelingi, a nawet zabiegi laserowe wygładzające skórę. Nie zawsze jednak są one w stanie przynieść pożądane efekty. Wtedy konieczne staje się zastosowanie środków farmakologicznych – kortykosterydów, a nawet pomoc chirurga plastycznego. Wszystkie te metody można jednak zastosować dopiero po całkowitym ustąpieniu trądziku i nie wcześniej niż pół roku po zakończeniu terapii.

Biorąc pod uwagę zagrożenia płynące z leczenia trądziku „domowymi sposobami”, warto już po pojawieniu się pierwszych objawów zwrócić się do lekarza pierwszego kontaktu. Jego zadaniem jest ocena przebiegu i zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu chorego. Czasem możliwe jest prosta terapia, czasem jednak konieczne jest skierowanie do specjalisty – dermatologa. Sam przebieg leczenia jest uzależniony zarówno od poziomu nasilenia dolegliwości, jak i jej rodzaju oraz lokalizacji.

Powstające w przebiegu trądziku zaskórniki najlepiej usuwają stosowane miejscowo środki oparte na kwasie retinowym, czyli pochodnych witaminy A. Ich działanie opiera się na normalizacji procesu rogowacenia nabłonka, spowolnieniu jego złuszczania i osłabieniu połączeń międzykomórkowych. Pewne zaniepokojenie u chorych leczonych tymi środkami może powodować fakt, że w początkowej fazie często pojawia się wrażenie pogorszenia stanu, a skóra staje się mocno podrażniona. Zwykle jednak wystarczy wówczas zastosować delikatnie nawilżające kosmetyki, unikać promienie słonecznych oraz nacierać zmienione trądzikowo miejsca kremami z mocnym filtrem UV.

Jeśli trądzik ma postać w miarę łagodną, to zamiast wspomnianych specyfików zwykle sprawdzają się proste preparaty na bazie kwasu salicylowego – stosowane miejscowo. Terapię mogą też wspomagać kremy i balsamy zawierające łagodne związki siarki.

W nieco cięższym przebiegu choroby konieczne jest stosowanie antybiotyków. I znów – zależnie od nasilenia objawów wystarczające mogą okazać się leki miejscowe, stosowane bezpośrednio na skórze w miejscach występowania ognisk zapalnych (pryszczy) albo też silniejsze antybiotyki ogólne przyjmowane doustnie lub nawet w postaci zastrzyków. Czasem konieczne jest połączeniu dwóch rodzajów substancji aktywnych, a więc właśnie antybiotyków z pochodnymi witaminy A (kwasem retinowym).

W stanach silnie zapalnych dość skuteczna okazuje się tetracyklina, czyli bardzo popularny i niezbyt drogi antybiotyk podawany doustnie w niewielkiej dobowej dawce. W niektórych wypadkach może on wykazywać niewielkie skutki uboczne, ale najczęściej sprowadzają się one do drobnych zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Co natomiast istotne dla kobiet, to fakt, że tetracyklina powoduje prawdopodobnie zmniejszenie skuteczności popularnych leków antykoncepcyjnych.

Leczenie antybiotykowe zazwyczaj przynosi pierwsze efekty już po 2-4 tygodniach kuracji, ale trwać powinno co najmniej 2 – a nawet 4 – miesiące. Przez kolejne pół roku należy wciąż przyjmować antybiotyk, jednak jego dawka jest w tym czasie stale zmniejszana.

Z racji tego, że trądzik pospolity uwarunkowany jest przeważnie zmianami hormonalnymi w organizmie, w najbardziej skomplikowanych przypadkach w grę wchodzi leczenie hormonalne. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu spironolakton, którego skutkiem ubocznym może być zwiększona wrażliwość sutków, a u kobiet również zaburzenia cyklu miesiączkowego.

Dość skutecznym środkami w walce trądzikiem u kobiet okazują się także doustne leki antykoncepcyjne zawierające estrogeny. Powinny być one jednak stosowane wyłącznie w ścisłej konsultacji z ginekologiem.

Stosunkowo radykalną odmianą terapii jest natomiast podawanie kortykosterydów. Ze względu jednak na to, że środki te – tak samo jak pomagają w leczeniu zmian trądzikowych – mogą powodować powstawanie nowych wykwitów oraz z powodu bardzo niepożądanych skutków ubocznych w przypadku długotrwałego podawania, tę formę kuracji stosuje się raczej rzadko. Jeśli już zachodzi taka konieczność, to lekarze starają się raczej korzystać z możliwości miejscowego wstrzykiwania kortykosterydów w minimalnej dawce bezpośrednio w miejsca zmian chorobowych. Prowadzi to do przyspieszenia gojenia guzków i ogranicza powstawanie blizn.

Zdecydowanie najskuteczniejszą formą leczenia trądziku jest stosowanie pochodnych witaminy A (retinoidy) w postaci ogólnej – a więc nie miejscowo. Najprawdopodobniej jest to jedyna metoda prowadząca do całkowitego wyleczenia choroby – poprzez doprowadzenie do zaniku nieprawidłowo funkcjonujących gruczołów łojowych. Wielu chorych boi się jednak tej terapii i nie decyduje się na nią. Dzieje się tak ze względu na poważną ewentualność wystąpienia licznych skutków ubocznych – przesuszenia skóry i błon śluzowych, krwotoków z nosa, podrażnienia spojówek, bólów mięśni i kości, a nawet łysienia i depresji! W przypadku kobiet w wieku rozrodczym absolutnie niezbędne jest stosowanie przez cały czas leczenie i co najmniej miesiąc po nim środków antykoncepcyjnych oraz regularne (comiesięczne) przeprowadzanie testów ciążowych.

Wiele osób, które rozpoczęły takie leczenie, szybko z niego rezygnuje, bowiem w ciągu pierwszych 2-3 miesięcy objawy choroby mogą się znacznie nasilać. Ostatecznie jednak terapia pochodnymi witaminy A prowadzi do całkowitego wyleczenia u niemal 90% stosujących ją pacjentów.

Profilaktyka

Jak widać leczenie trądziku może być zarówno dość proste, jak i bardzo skomplikowane i długotrwałe. W przypadku każdej terapii jednak równie ważne, jak przyjmowanie przepisanych przez lekarza środków, jest stosowanie się do kilku podstawowych zaleceń ogólnych.

Przede wszystkim unikać należy nadużywania kosmetyków do makijażu, a jeśli już jest to niezbędne, to powinny być to środki na bazie wody – łagodne i w niewielkiej ilości.

Trzeba również pamiętać o tym, by często myć ręce i unikać dotykania dłońmi miejsc zmienionych chorobowo. Nie mówiąc już o popularnym wyciskaniu pryszczy – jest ono absolutnie niedopuszczalne. Zarówno dotykanie objętej trądzikiem skóry, jak i mechaniczne usuwanie pryszczy jedynie ułatwia rozprzestrzenianie się choroby. Wyciskanie zaskórników może natomiast dodatkowo doprowadzić do powstania brzydkich i trudnych do usunięcia blizn.

Lekarze zalecają również rezygnację z noszenia czapek i kapeluszy, bowiem powodują one po pierwsze – mechaniczne podrażnianie skóry, a po drugie – szczelnie ją zakrywają, co sprzyja nadmiernej produkcji łoju, a więc rozwojowi choroby.

Dobrze jest także zadbać o właściwą dietę. Wprawdzie nie ma jak dotąd badań naukowych jednoznacznie określających wpływ danych pokarmów na przebieg trądziku, ale nie od dziś wiadomo, że zachowanie zdrowej diety jest nieocenioną pomocą w leczeniu wszelkich dolegliwości. Sugerując się „mądrościami ludowymi” warto zrezygnować ze słodyczy (w tym czekolady), płynów zawierających duże ilości kofeiny (kawa i mocna herbata, a także popularne napoje energetyczne) oraz pikantnych potraw.

Nade wszystko jednak, trądzik wymaga odpowiedzialnego leczenia. Pierwszym krokiem w przypadku pojawienia się jakichkolwiek „podejrzanych” zmian skórnych powinna więc być wizyta u lekarza. Dopiero wtedy okaże się, jaki tryb dalszego postępowania będzie najlepszy.

Comments are closed.